Leiden is dé hofjesstad van Nederland en heeft zelfs de hoogste dichtheid aan hofjes per vierkante meter. Verspreid door de historische binnenstad liggen maar liefst 35 monumentale hofjes, vaak verscholen achter onopvallende poorten en deuren. Juist dat verborgen karakter maakt een wandeling door Leiden zo bijzonder. Met een gids ontdek je de mooiste plekjes en stap je binnen in hofjes die je anders zó voorbij zou lopen. Dit zijn de verborgen hofjes van Leiden die je absoluut niet mag missen tijdens je bezoek aan de stad.
“Ik ben Marcel, geboren en getogen in Leiden. Als gids laat ik je met plezier de stad zien die ik de mooiste van Nederland vind. Lees hieronder mijn beste tips!”
1. Eva van Hoogeveenhofje – Een stille parel aan de Haarlemmerstraat
Aan het levendige Rapenburg verwacht je reuring en geen stilte. Toch stap je via de Doelensteeg ineens een oase van rust binnen: het Eva van Hoogeveen Hofje.
Dit symmetrische hofje werd in 1652 gesticht door Eva van Hoogeveen, weduwe van een rijke koopman. Midden op de serene binnenplaats staat de karakteristieke waterpomp met familiewapen als blikvanger. Klein, charmant en perfect in balans.
Het hofje is een rijksmonument én toegankelijk voor publiek. Een van de meest fotogenieke en rustige plekken van Leiden maar zonder gids loop je er zó voorbij.
Ontdek het verborgen Leiden. Wij wijzen je de weg.
2. Jean Pesijnhofje – Stilte bij de Pieterskerk
Pal naast de imposante Pieterskerk ligt een plek waar veel mensen ongemerkt aan voorbijlopen: het Jean Pesijnhofje.
Opgericht in 1683 door Marie de Lannoy, weduwe van Jean Pesijn, een vluchteling uit de omgeving van Lille. Het hofje werd gebouwd in de zogeheten ‘Engelse Poort’ een naam die verwijst naar de tijd dat hier een groep Pilgrim Fathers woonde voordat zij naar Amerika vertrokken.
Ooit bedoeld voor bejaarde leden van de Waalse Hervormde Kerk, en nog altijd bestuurd door regenten.
Binnen vind je een idyllische binnenplaats met klimrozen en een zonovergoten bankje. Een van de best bewaarde geheimen van Leiden, een perfect voor een rustmoment tijdens een stadswandeling door het historische Pieterskwartier.
Verborgen parels? Die laten we je graag zien.
3. Brouchovenhofje – 17e-eeuwse klasse in hartje Leiden
Het Van Brouchovenhofje is één van de mooiste hofjes van Leiden. Dit hofje werd opgericht op initiatief van Anna van Brouchoven en bood plaats aan 16 gereformeerde ouderen. Familieleden van de stichter kregen voorrang. De huisjes waren oorspronkelijk één bouwlaag hoog; eind 18e eeuw kwam daar een verdieping bij.
Het statige poortgebouw uit 1640 maakt direct indruk. Boven de poort bevindt zich de regentenkamer, waar de portretten hingen van Van Brouchoven, zijn zuster en zijn echtgenote. Bijzonder detail: dit is het eerste hofje waarbij poort en regentenkamer samen één representatief geheel vormen, een voorbeeld dat later in de hele Republiek werd gevolgd.
De harmonieus opgebouwde gevel met rijk gedecoreerd middendeel van Bentheimer zandsteen werd ontworpen door Arent van ’s-Gravensande. En dat zie je: statig, stijlvol en typisch Leidse grandeur.
Dit hofje laat perfect zien hoe liefdadigheid, architectuur en status samenkomen in de Leidse binnenstad. Ontdekken? Ga mee op pad met Explore Leiden.
4. Groot Soinshof – Liefde, regels en leidse liefdadigheid
Midden in de Leidse binnenstad, verstopt in de Sionsteeg, ligt het Groot Sionshof (ook wel Van Swietenhof genoemd). Dit bijzondere hofje werd al in 1480 gesticht door Hugo van Zwieten en Luydgaert Claesdochter van Bosschuyzen. Daarmee is het, qua stichting, het op één na oudste nog bestaande hofje van Leiden. En dat voel je: hier hangt geschiedenis in de lucht.
Voor echtparen – en met duidelijke regels
Het Sionshof was bedoeld voor veertien behoeftige echtparen. Opvallend: het was níet bestemd voor alleenstaande vrouwen. Overleed de man? Dan moest de weduwe vertrekken. Weduwnaars mochten blijven, maar hertrouwen was niet toegestaan. Liefdadigheid met strikte voorwaarden dus heel 15e-eeuws Leiden in één hofje.
De oplossing voor de weduwen
In 1641 kwam er een oplossing. Aan de achterzijde van het hofje, aan de Schoolsteeg, stichtte Juffrouw Emerentia van Brouchoven-Banning het Klein Sionhof, ook wel het Weduwenhofje genoemd. Vanaf dat moment werd onderscheid gemaakt en kreeg het oorspronkelijke hofje de naam Groot Sionshof.
Twee hofjes, één verhaal. Over zorg, regels en de sociale structuren van vroeger.
Tijdens een wandeling met Explore Leiden vertellen we je niet alleen wat er gebeurde, maar vooral waarom. Want achter elke hofpoort schuilt een verhaal.
5. Jean Michelhof – Een hofje met volop tradities
Recht tegenover de Lokhorstkerk aan de Pieterskerkstraat 10-12 ligt het Jean Michelhofje, in 1687 gesticht door Catharina Geschier, weduwe van Jan Michielsz. De huisjes waren bedoeld voor vier echtparen en acht vrouwen (ongehuwd of weduwe) die lidmaat waren van de Waals Hervormde gemeente, ontstaan uit de stroom protestantse vluchtelingen uit het zuiden. Wanneer het nagelaten vermogen het toeliet ontvingen bewoners eten, drinken en andere preuven, en jarenlang gold de traditie dat nieuwe bewoners hun medebewoners moesten trakteren op een feestmaaltijd, afgeschaft in 1757 maar in 2018 opnieuw ingevoerd. Zelfs het gratis bier werd ooit ingeruild voor twee stuivers biergeld per week, omdat de drank uit de bierkelder nergens naar smaakte, een prachtig Leids detail dat dit hofje extra karakter geeft.
6. Sint Anna Aalmoeshuis – Middeleeuwse rust in hartje Leiden
Het Sint Anna Aalmoeshuis is één van de oudste hofjes van Leiden en gaat terug tot 1492. Je vindt dit bijzondere hofje aan de Middelstegracht, terwijl de oorspronkelijke toegang aan de Hooigracht onopvallend tussen de huizen verscholen ligt en niet meer wordt gebruikt, ooit liep hier een lange gang naar het hofje. Stap je vandaag door de zware houten poort naar binnen, dan beland je direct in een andere tijd: een middeleeuwse sfeer met een sobere maar krachtige uitstraling. Het Sint Anna Aalmoeshuis behoort tot de 100 mooiste hofjes van Nederland en is in Leiden het enige overgebleven hofje met een eigen kapelletje. Een absolute aanrader tijdens een wandeltocht door de Leidse binnenstad.
Leiden ontdekken via haar hofjes? Boek een stadswandeling door Leiden met gids. De verborgen hofjes van Leiden zijn geen toeristische highlights, het zijn stille getuigen van een rijke geschiedenis.
NL